Soạn bài Liệt kê trang 104 | Daohongdonvenus.com

Liệt kê là một trong những biện pháp tu từ sẽ được giới thiệu trong chương trình Ngữ văn lớp 7.

Download.vn sẽ cung cấp tài liệu Soạn văn 7: Liệt kê. Mời bạn đọc tham khảo nội dung chi tiết dưới đây.

Soạn văn Liệt kê

I. Thế nào là phép liệt kê?

1. Cấu tạo và ý nghĩa của các bộ phận trong câu (in đậm) dưới đây có gì giống nhau?

– Cấu tạo: Các bộ phận in đậm đều có kết cấu giống nhau (các cụm từ)

– Ý nghĩa: đều chỉ các vật dụng quý

2. Việc tác giả nêu ra hàng loạt sự việc tương tự bằng những kết cấu tương tự như trên có tác dụng gì?

Việc tác giả nêu ra hàng loạt sự việc tương tự bằng những kết cấu tương tự như trên nhằm thể hiện cuộc sống xa hoa của bọn quan lại, đối lập với lầm than, thiếu thốn của dân đen đang chống lũ.

Tổng kết: Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt các cụm từ cùng loại để diễn tả được đầy đủ, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm.

II. Các kiểu liệt kê

1. Xét về cấu tạo, các phép liệt kê dưới đây có gì khác nhau?

a. Liệt kê theo yếu tố đơn lập, không theo từng cặp.

b. Liệt kê theo từng cặp.

2. Thử đảo thứ tự các bộ phận trong những phép liệt kê dưới đất rồi rút ra kết luận: Xét về ý nghĩa, các phép liệt kê ấy có gì khác nhau?

– Câu a. Có thể đảo “Tre, nứa, trúc, mai, vầu” mà không ảnh hưởng đến ý nghĩa của phép liệt kê; đây là kiểu liệt kê không tăng tiến.

– Câu b. Không thể đảo “hình thành và trưởng thành”; “gia đình, họ hàng, làng xóm” vì: phải hình thành rồi mới trưởng thành, theo cấp độ từ nhỏ đến lớn thì gia đình, họ hàng, làng xóm.

3. Từ việc giải thích bài tập trên, hãy trình bày kết quả phân loại phép liệt kê bằng sơ đồ hoặc bảng phân loại.

– Phân loại theo cấu tạo:

  • Liệt kê theo từng cặp
  • Liệt kê không theo từng cặp

– Phân loại theo ý nghĩa:

  • Liệt kê tăng tiến
  • Liệt kê không tăng tiến

Tổng kết: 

  • Xét theo cấu tạo, có thể phân biệt kiểu liệt kê theo từng cặp với kiểu liệt kê không theo từng cặp.
  • Xét theo ý nghĩa, có thể phân biệt theo kiểu liệt kê tăng tiến và kiểu liệt kê không tăng tiến.

III. Luyện tập

Câu 1. Trong bài “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta”, để chứng minh cho luận điểm “Yêu nước là một truyền thống quý báu của ta”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sử dụng phép liệt kê nêu ra nhiều dẫn chứng sinh động, giàu sức thuyết phục. Hãy chỉ ra những phép liệt kê ấy.

Gợi ý:

Phép liệt kê trong bài “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta”:

– Tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước.

– Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung…

– Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng đáng với tổ tiên ta ngày trước, từ các cụ già tóc bạc đến các nhóm nhi đồng trẻ thơ, từ…

Câu 2. Tìm phép liệt kê trong đoạn trích SGK:

Gợi ý:

a. Phép liệt kê là:

– Dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm.

– Những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xưởng lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập.

b. Phép liệt kê: Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa lung

Câu 3. Hãy đặt câu có sử dụng phép liệt kê để

a. Tả một số hoạt động trên sân trường em trong giờ ra chơi.

b. Trình bày nội dung truyện ngắn Những trò lố Hay là Va-ren và Phan Bội Châu mà em vừa học.

c. Nói lên những cảm xúc của em về hình tượng nhà cách mạng Phan Bội Châu trong truyện ngắn Những trò lố Hay là Va-ren và Phan Bội Châu.

Gợi ý:

– Vào giờ ra chơi, từng nhóm học sinh chơi đá cầu, nhảy dây, đá bóng… rất vui vẻ.

– Tác phẩm Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu đã phản ánh chân thực bản chất xảo trá, gian ác, lố bịch của bọn thực dân Pháp mà đại diện là Va-ren. Đồng thời ca ngợi nhà cách mạng Phan Bội Châu kiên cường, bất khuất tiêu biểu cho khí phách dân tộc Việt Nam.

– Khi đọc “Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu”, người đọc sẽ cảm thấy khâm phục Phan Bội Châu là vị anh hùng tượng trưng cho khí phách của người dân Việt Nam kiên cường, bất khuất, luôn tỉnh táo trước giọng điệu xảo trá của kẻ thù.

IV. Bài tập ôn luyện

Viết một đoạn văn có sử dụng phép liệt kê.

Gợi ý:

Mỗi dịp Tết đến là lòng em lại cảm thấy hân hoan. Không khí Tết khiến cho quê hương trở nên nhộn nhịp, vui tươi hơn. Đường phố những ngày tết lúc nào cũng đông đúc, tấp nập. Đặc biệt là những khu chợ với những tiếng trao đổi mua bán. Chợ hoa Tết rực rỡ sắc màu của trăm loài hoa khoe sắc. Những cây đào, cây mai, cây quất đã trở thành biểu tượng của dịp Tết cổ truyền dân tộc. Mọi người trong gia đình cùng nhau dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ để đón năm mới. Người lớn chuẩn bị mua sắm đồ Tết. Trẻ con háo hức mong từng ngày được nghỉ học. Thật tuyệt vời biết bao! Em rất yêu thích dịp Tết cổ truyền của dân tộc.

Phép liệt kê: Những cây đào, cây mai, cây quất đã trở thành biểu tượng của dịp Tết cổ truyền dân tộc.